Nešto malo manje od dve nedelje deli nas od Evropskog prvenstva u Sloveniji. Većina vas zna ko je koliko puta bio šampion, ko je koliko puta osvajao medalju, ko su favoriti, ko je sa kim u grupi. Ali, mali broj ljudi zna o situacijama koje vam donosimo u narednim redovima.
Španija i Portugal igrali su u Madridu odlučujuću utakmicu za odlazak na prvo Evropsko prvenstvo u Švajcarskoj. Sudija na tom meču bio je niko drugi do španski selektor Marijano Manent.
Janis Lidmanis je bivši letonski fudbaler. Čak 55 puta je igrao za svoj nacionalni tim. Pored fudbala, Lidmanis se uspešno bavio i košarkom. Bio je član letonske reprezentacije koja je osvojila premijerno Evropsko prvenstvo u Ženevi 1935. godine.
Frenk Lubin osvojio je, nastupajući za SAD, zlatnu medalju na prvom Olimpijskom košarkaškom turniru u Berlinu 1936. godine. Pošto je bio litvanskog porekla dobio je poziv iz zemlje svojih predaka da postane njihov selektor. Kao selektor-igrač Lubin je, 1939. godine, Litvaniju na domaćem terenu odveo na krov Evrope. Proglašen je i za najboljeg igrača Prvenstva. U odlučujućoj utakmici Litvanci su savladali Letoniju kontroverznim košem. Jedan od litvanskih košarkaša poentirao je nakon što je vreme isteklo. Letonci su negodovali, ali bez uspeha. Ovaj skandal je kao posledicu imao odlaganje mnogih sportskih priredbi između ove dve države.
Te 1939. godine prvi put na smotri najboljih evropskih selekcija pojavila se i Finska. Njihov prvi nastup ostaće zapamćen po mnogim negativnim rekordima. Letonija ih je porazila sa čak 101 poenom razlike. Litvanija je bila još ubedljivija i savladala ih je sa 103 poena razlike, dok su protiv Estonije uspeli da postignu samo jedan poen.
Italija je na prvom posleratnom Šampionatu, u Švajcarskoj 1946. godine, osvojila srebrnu medalju. Jedan od članova nacionalnog tima Italije bio je Ćezare Rubini. On je 1948. godine osvojio zlatnu olimpijsku medalju, ali kao član vaterpolo tima. Kasnije je napravio fantastičnu karijeru kao košarkaški trener. 1966. godine je sa klupe predvodio Olimpiju iz Milana do trijumfa u Kupu šampiona. Bio je član delegacije Italije koja je osvojila Evropsko orvenstvo u Nantu 1983. godine. 1994. godine primljen je u košarkašku Kuću slavnih u Springfildu, a 2000. u Kuću slavnih za vodene sportove. Njegov saigrač, Đuzepe Stefanini, je na istom Prvenstvu omogućio publici da po prvi put vidi skok-šut.
Evropsko prvenstvo 1949. godine održano je u Egiptu. Pored domaćina, na Šampionatu su od neevropskih reprezentacija učestvovali Sirija i Liban. Zlatnu medalju osvojili su upravo Egipćani.
Jugoslavija je 1953. godine, na Prvenstvu u Sovjetskom Savezu, igrala čak četiri produžetka u utakmici sa Izraelom. Za dodatnih 20 minuta igre Izraelci nijednom nisu bili u posedu lopte. Na početku svakog produžetka, posle podbacivanja, Jugoslavija bi stizala do poseda, a pošto nije bilo vremenskog ograničenja trajanja napada Jugosloveni su držali loptu tokom čitavog produžetka i tek u poslednjim sekundama bi uputili šut ka košu. Tek u četvrtoj nadoknadi su bili precizni i zabeležili pobedu 57:55.
Još jedna zanimljivost vezana za Evrobasket 1953. godine tiče se najefikasnijeg igrača. Kralj strelaca u Sovjetskom Savezu bio je Libanac Ahmed Idilibi.
Mađarska je bila domaćin 1955. godine. Verujemo da je pomenuta utakmica Jugoslavija-Izrael imala velikog udela da se od ovog Prvenstva po prvi put vreme za napad ograniči na 30 sekundi. Još zanimljivije je da je na ovom Evrobasketu Sovjetski Savez izgubio svoju prvu utakmicu nakon 31 uzastopne pobede na Šampionatima i to od Čehoslovačke.
Evropsko prvenstvu u Bugarskoj, održano 1957. godine, dugo će pamtiti Škoti. Selekcija ove zemlje je ostvarila svoj jedini trijumf u istoriji Evropskih prvenstava. Škoti su tada bili bolji od reprezentacije Albanije. Interesantno je da je finale ovog Šampionata, odigrano u Sofiji, uživo posmatralo 50 hiljada gledalaca. Utakmica se igrala na stadionu Levskog.
Verovali ili ne, na Evropskim prvenstvima je učestvovala i reprezentacija Luksemburga i to čak tri puta.
Šampionat u Turskoj 1959. godine je poslednji koji se igrao na otvorenom, a od Šampionata u Finskoj, održanog 1967. godine, ljubitelji košarke širom Evrope mogli su da uživaju u televizijskim prenosima.
Krešimir Ćosić je igrao na čak devet Evropskih prvenstava. Debitovao je na pomenutom Šampionatu u Finskoj. On je jedini igrač u istoriji takmičenja koji je dva puta biran za MVP-a (1971. i 1975. godine). U finalnom meču Evropskog prvenstva 1971. Jugoslavija je poražena od Sovjetskog Saveza, a tragičar meča bio je baš Ćosić, koji je iz igre šutirao 3/20.
Sovjetski košarkaš i legenda ruske košarke, Sergej Belov, je košarkaš koji je najviše puta biran u idealnu petorku Turnira (šest puta).
U Zapadnoj Nemačkoj, 1985. godine, Sovjetski Savez se prošetao do zlatne medalje. Prosečno su postizali 109 poena po meču. Prva petorka Sovjeta je u finalu ubacila neverovatnih 92 poena.
U anale Evropskih šampionata ušao je i Grk, Nikos Galis. On je na dva uzastopna Šampionata (1987. i 1989. godine) odigrao 13 utakmica i na svakoj od tih utakmica postigao je 30 ili više poena.
Na Evropskom prvenstvu 1987. godine nastupio je Leri Bird. Naravno, nije reč o legendarnom košarkašu Boston Seltiksa. U pitanju je bio Izraelac istog imena i prezimena.
Evrobasket u Zagrebu 1989. godine bio je debitantski za sadašnjeg trenera Los Anđeles Lejkersa, Majka D'Antonija. On je debitovao za selekciju Italije u svojoj 38. godini života.
Zahvaljujući porazu na domaćem terenu od Francuske, Sovjetski Savez nije uspeo da se kvalifikuje za Evropsko prvenstvo u Italiji 1991. godine.
Prvenstvo u Nemačkoj 1993. godine obilovalo je iznenađenjima. Trećeplasirana reprezentacija sa Olimpijskih igara u Barseloni, Litvanija, nije se ni plasirala na turnir, jer je u kvalifikacijama senzacionalno izgubila od Belorusije. Rusija je u grupi izgubila od Švedske, a Estonija je porazila domaćina i kasnijeg šampiona, Nemačku.
U novije doba sve se svodi na biznis pa i nema toliko atraktivnih i zanimljivih stvari. Ipak, moramo da izdvojimo fenomenalnog Tonija Kukoča, koji je na meču sa Finskom, na Šampionatu u Grčkoj 1995. godine, ostvario jedini tripl-dabl u istoriji Evropskih prvenstava. Te godine se na veliku scenu vratila i selekcija Jugoslavije. U već legendarnom finalnom meču savladali su Litvaniju sa 96:90.
Toliko ovoga puta. Nadamo se da smo vam pružili dost novog i zanimljivog sadržaja. Čitajte nas i narednih dana, jer ćemo vam predstaviti sve reprezentacije učesnice Evropskog šampionata u Sloveniji.
(foto: FIBA Eurpe)
