Možda neće svaki početak priče o košarci na Igrama asocirati na njih, ali je prosto nemoguće da ako ta priča malo odmakne ne zaključite da su oni jedina asocijacija na košarkaški turnir na najvećoj sportskoj smotri. Oni ne znaju ništa o svojim rivalima, ali znaju da su im protivnici u velikom problemu. Upoznajte selekciju Sjedinjenih Američkih Država, koja u Rio stiže kao dvostruki uzastopni osvajač zlatne medalje.
Amerikanci su reprezentacija sa ubedljivo najviše odličja na Olimpijskim igrama, kako zlatnih tako i po ukupnom broju. Iz dobro poznatih razloga nisu učestvovali na turniru u Moskvi. Mimo njega, samo još tri puta nisu uspeli da se domognu najvišeg stepenika na pobedničkom postolju. Dakle, 14 zlatnih odličja iz 17 učešća, uz jedno srebro i dve bronze. Kada se taj učinak prevede u odnos pobeda i poraza dobijamo još frapantniju činjenicu. Selekcija Sjedinjenih Američkih Država upisala je 128 pobeda na terenu, dve van njega i samo pet poraza (dva puta od Sovjetskog Saveza i po jednom od Portorika, Litvanije i Argentine), a prosečno su svoje rivale pobeđivali sa 29 poena razlike. Rezultati koji ih, bez ikakve sumnje, svrstavaju u rang najuspešnijih kolektiva ikada kada je bilo koji sport na Olimpijskim igrama u pitanju.
Istorijat Učešća: 17 Medalje: 17 (14 zlata, 1 srebro, 2 bronze) Najbolji rezultat: Šampioni (1936, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1976, 1984, 1992, 1996, 2000, 2008. i 2012)
Nakon osvojenog turnira u Berlinu 1936, kao i 1948. u Londonu, kada je za selekciju SAD po prvi put na Olimpijskim igrama nastupio tamnoputi igrač Don Berksdejl, te 1952. godine u Helsinkiju, gde je do druge zlatne olimpijske medalje (prvu osvojio u Londonu) stigao Robert Albert Kurlend, poznatiji kao Bob Kurlend, inače košarkaš koji je patentirao "zakucavanje" u svet košarke i osoba zbog koje su Sovjeti počeli da obilaze zemlju u potrazi za visokim ljudima koji bi mu parirali, usledio je Melburn, koji će u američkoj istoriji ostati ubeležen kao takmičenje na kojem je njihova državna selekcija prvi put svome rivalu ubacila preko 100 poena na Olimpijskim igrama. Bilo je to 24. novembra 1956. godine u susretu sa Tajlandom. Konačan rezultat je bio 101:29, a interesantno je da je najefikasniji košarkaš na tom susretu bio Ron Tomšić, očigledno poreklom sa ovih prostora. Susret je završio sa 15 postignutih poena.
Na Olimpijskim igrama u Tokiu 1964. godine Amerika je stigla do još jednog zlata. Košarkaškim fanaticima će ime Kit Erikson značiti puno, jer je to osvajač NCAA šampionata, a kasnije i NBA prstena sa Los Anđeles Lejkersima. Međutim, u Tokiju je Erikson branio boje reprezentacije Sjedinjenih Američkih Država u odbojci.
Olimpijski turnir iz 1972. godine, koji je održan u Minhenu, ušao je u anale na mnogo različitih načina. Na ovo takmičenje američki tim je došao neporažen na Olimpijskim igrama, sa skorom 54-0. Novih osam pobeda dovelo je Amerikance do finala i do legendarnog okršaja sa Sovjetskim Savezom. Finalna utakmica je najupečatljiviji detalj svih dosadašnjih Olimpijskih košarkaških turnira. Rezultat je bio 49:48 u korist Sovjeta, a svega tri sekunde pre kraja meča na liniji slobodnih bacanja, nakon izuzetno grubog faula, bio je Dag Kolins. Oba pogođena penala donela su vođstvo SAD-u od 50:49. Ali, da citiramo legedarnog Dragomira Gidru Bojanića: "Sad počinje dramaturgija".
Dva puta se semafor vraćao na tri sekunde, jer je dolazilo do grešaka sudija i zapisničkog stola, da bi iz trećeg pokušaja Sovjeti, preko Aleksandra Belova, uspeli da poentiraju i stignu do pobede rezultatom 51:50. Amerikanci nikako nisu mogli da se pomire sa porazom. Ulagali su silne žalbe, ali ih je na kraju i petočlana Olimpijska komisija, kao i sam MOK, odbila i pobedu dodelila Sovjetima. Bio je to prvi poraz Amerikanaca na Olimpijskim igrama.
Već na narednom takmičenju vratili su se u pobednički kolosek. Sedam ubedljivih pobeda donelo im je novo zlato. U finalu je savladana možda i najjača selekcija Jugoslavije ikada, predvođena Draženom Dalipagićem, Krešom Ćosićem, Draganom Kićanovićem, Zoranom Slavnićem i ostalima, i to sa ubedljivih 95:74. Ovo finale ostalo je upamćeno i po Edrijanu Dentliju, koji je postavio rekord po broju poena u finalnim utakmicama na Olimpijskim igrama, jer je u tom susretu postigao 30 poena.
Usled dobro poznatih okolnosti, američki sportisti su bojkotovali učešće na Olimpijskim igrama u Moskvi 1980. godine, a 1984. godine, u Los Anđelesu, stigli su do novog najsjajnijeg odličja sa Majklom Džordanom u ekipi. Turnir u Seulu, 1988. godine, može se smatrati istorijskim, jer se po prvi put desilo da selekcija Sjedinjenih Američkih Država ne učestvuje u finalu. U Koreju su došle buduće NBA zvezde Dejvid Robinson, Mič Ričmond, Den Majerle, Stejsi Ogmon, Deni Mening, Hersi Hokins, Čarls Smit, ali su Sovjeti u polufinalu bili nepremostiva prepreka. Fenomenalna partija Rimasa Kurtinaitisa, koji je ubacio 28 poena, kao i odlična rola Arvidasa Sabonisa bile su dovoljne za trijumf od 82:76 i finale sa Jugoslavijom.
Raspored 6. avgust: Kina (00.00č) 8. avgust: Venecuela (00.00č) 10. avgust: Australija (00.00č) 12. avgust: Srbija (00.00č) 14. avgust: Francuska (19.15č)
Godinu dana kasnije održana je sednica borda FIBA koja je drastično promenila dalji tok takmičenja na Olimpijskim igrama i Svetskim prvenstvima. Naime, te godine su članovi FIBA odlučili da pored profesionalaca iz Evrope i Južne Amerike na njenim takmičenjima mogu da učestvuju i profesionalci iz Severne Amerike, a interesantno je da je jedna od zemalja koje su glasale protiv takve odluke bila i sama Amerika. Međutim, odluka je donešena ubedljivom većinom, što je značilo da će put Barselone, na Olimpijske igre 1992. godine, krenuti američka reprezentacija sastavljena od igrača koji nastupaju u NBA ligi.
Zamislite samo oduševljenje gledalaca kada su jednom timu zajedno videli Majkla Džordana, Medžika Džonsona, Skotija Pipena, Džona Stoktona, Karla Melouna, Lerija Birda, Klajda Drekslera, Čarlsa Barklija... Zamislite njihove rivale koji nisu znali da li da se dive ili da pokušaju da pruže nekakav otpor. O dominaciji jedinog pravog Drim tima najbolje govori podatak da su najmanje poena dali Hrvatskoj u grupnoj fazi takmičenja, kada su se zaustavili na brojci 103, dok je najmanje bolan poraz doživela ista selekcija u finalu. Bilo je 32 poena razlike. Te godine je Leri Bird postao najstariji košarkaš koji se okitio zlatnom medaljom na košarkaškom turniru Olimpijskih igara. Imao je 35 godina.
Pored prvog nastupa američkih profesionalaca, turnir u Barseloni je ostao upamćen i po legendarnoj izjavi Čarlsa Barklija, koja na najbolji mogući način oslikava dominaciju SAD-a na Olimpijskim igrama. Upitan da kaže šta zna o narednom rivalu, Angoli, legendarni košarkaš je odgovorio:
"Ne znam ništa o Angoli, ali Angola je u nevolji".
Atlanta 1996. godine i Sidnej 2000. značile su nove zlatne medalje za američke profesionalce. Sa Igara u Australiji bi svakako trebalo izdvojiti jedan od najlepših momenata u istoriji košarke, zakucavanje Vinsa Kartera preko Frederika Vajsa.
Usledila je Atina 2004. i možda senzacionalniji turnir nego onaj u Seulu 1988. Pre ovog takmičenja trener Leri Braun se suočio sa otkazima, ukupno devet, pa je put Atine poveo nadolazeće snage praćene sa samo tri iskusna košarkaša. U sastavu su tada bila imena poput Alena Ajversona, Dvejna Vejda, Lebrona Džejmsa, Karmela Entonija, Tima Dankana, Amarija Stoudemajera, Šona Meriona. Međutim, Atina je bila najneuspešniji turnir za njih.
Najpre su u grupnoj fazi, na otvaranju takmičenja, doživeli najubedljiviji poraz u istoriji kada su Igre u pitanju. Savladao ih je Portoriko sa 92:73. Potom je usledio i poraz od Litvanije rezultatom 94:90 (28 poena Šarunasa Jasikevičiusa). Na mišiće su se plasirali među osam najboljih ekipa, gde su uspeli da budu bolji od Španije. Ali, u polufinalu su naleteli na Argentinu, kasnijeg pobednika. Fenomenalni Manu Đinobili i njegovih 29 poena značili su da će biti odigrano treće finale Olimpijskih igara u košarci bez Amerikanaca i da će četvrti put neko drugi stići do zlatnog odličja. Amerikanci su se u borbi za treće mesto revanširali Litvaniji, a do zlata je stigla Argentina. Još jedna u nizu "trivija" vezanih za ovaj turnir je ta da je Emeka Okafor, koji se našao u sastavu američke selekcije za ovo takmičenje, jedini košarkaš iz redova Sjedinjenih Američkih Država ikada koji je nastupio na Igrama a da se nije upisao među strelce.
Nakon neuspeha u Grčkoj selekcija tima je poverena Džeriju Kolanđelu, a na klupu je postavljen legendarni trener Majk Šaševski. Ovde malo moramo da se udaljimo od teme, s obzirom na velike polemike oko izgovora prezimena slavnog trenera Djuka. Majkl Vilijem Šaševski je rođen u Čikagu i ima poljsko poreklo. Trener Djuka je od 1980. godine, a spiker u dvorani Blu Devilsa njegovo prezime izgovara "Šaševski". Video materijali u kojima se može pronaći Kouč K kako speluje svoje prezime gotovo je nemoguće pronaći, ali je teško verovati u to da bi ga pogrešno izgovarali u ekipi koju trenira 36 godina.
Da nastavimo dalje... Sa dve zlatne medalje, u Pekingu i Londonu, izjednačio se sa Henkom Ajbom, koji je pored dva zlata (1964. i 1968. godine) osvojio i srebro 1972. Šaševski će u Riju imati priliku da postane prvi košarkaški stručnjak sa tri zlatne medalje sa Olimpijskih igara i tako se na najbolji mogući način oposti od nacionalnog tima.
U istoj situaciji će se naći i Karmelo Entoni, kome bi zlatna medalja bila treća. On bi tako postao prvi košarkaš u istoriji sa takvim rezultatom. Melo drži još jedan rekord kada su Olimpijski turniri u pitanju. Amerikanci su 2. avgusta 2012. godine savladali Nigeriju sa 156:73, a Melo je ubacio 10 trojki i time izjednačio rekord koji su držali čuveni Oskar Šmit i Karl Tileman. Kanađanin je pomenuti rezultat ostvario u Seulu 1988. godine u susretu sa Španijom, a za 10 trojki mu je trebalo 16 šuteva i 26 minuta na parketu. Do 10 trojki Oskar Šmit je stigao u Atlanti 1996. godine protiv Portorika, kada je za 40 minuta na terenu šutnuo čak 22 puta van linije 6.25 metara. Entonijev rezultat dobija na težini ako se zna da je na parketu proveo svega nešto više od 13 minuta, a za isti broj pogodaka mu je bilo potrebno samo 12 upućenih šuteva.
I pored velikog broja otkaza, zbog povreda i Zika virusa koji je na zlom glasu, Šaševski u Rio vodi respektabilnu selekciju. Otkazalo je nekoliko vodećih košarkaša NBA lige, preko LeBrona Džejmsa i Stefana Karija do novih zvezda poput Entonija Dejvisa, kojeg je povreda omela da se nađe na spisku putnika i stigne do svog drugog olimpijskog zlata. Do prvog je došao na prethodnim Igrama u Londonu, kada je imao nešto preko 19 godina i tako postao najmlađi košarkaš osvajač najsjajnijeg odličja u istoriji Igara.
Međutim, oni koji misle da SAD u Rio šalje "B tim" grdno se varaju. Među 12 putnika u Brazil se nalazi sedam košarkaša koji su prethodne sezone uvršteni u jednu od najbolje tri petorke NBA lige i njih 10 koji su nastupali na Ol-staru. U prvom redu bi trebalo istaći Kevina Durenta, momka čija je odluka da nastavi karijeru u Golden Stejtu od njega stvorila prilično omraženog košarkaša. A, ne bi trebalo da bude tako. Elegancija sa kojom pleše po terenu stvorila je jedan specifičan stil, jednog od retkih igrača koji u ovo vreme "fizičke košarke" ostavlja poseban šmek na terenima širom Amerike. Durent je na prethodnim Olimpijskim igrama u Londonu ušao u istoriju. U finalnom susretu protiv Španije, koju su Amerikanci dobili sa 107:100, izjednačio je najbolji košgeterski učinak u finalnim susretima Igara, koji je, kao što smo već pomenuli, 1976. godine u susretu sa Jugoslavijom postavio Edrijan Dentli. Obojica su svojim rivalima isporučili po 30 poena. Takođe, Durent je na tom turniru imao prosek od 19.5 postignutih poena po meču, što je i najveći prosek jednog američkog košarkaša u istoriji Olimpijskih turnira. Prethodni rekord držao je opet Dentli sa 19.3 poena po meču na turniru u Melburnu.
Pored popularnog Durantule, mnogo se očekuje i od jednog od najboljih centara današnjice, Demarkusa Kaznsa. Zvezda Kingsa je rani završetak sezone iskoristila da se do okupljanja nacionalnog tima fizički dovede u red. Bugi je smršao 10 kilograma i u prva tri pripremna meča najavio sjajne igre i u Riju. Najviše otkaza Amerikanci su imali na poziciji plejmejkera, pa će prva "jedinica" biti Kajri Irving, organizator igre šampiona NBA lige. Za baražnu paljbu će biti zadužen Klej Tompson, a za atraktivna zakucavanja i er bolove sa linije za slobodna bacanja Diandre Džordan.
Jedini pravi krilni centar u američkoj selekciji je Drejmond Grin, pa se od njih može očekivati dosta smol bol košarke, sa Entonijem i Durentom na pozicijama "tri" i "četiri". U situacijama kada na terenu bude njihova najjača postava (Irving-Tompson-Entoni-Durent-Kazins) rivali neće znati odakle im preti veća opasnost, s obzirom da svi mogu da šutiraju za tri poena.
I na kraju, ali ne i najmanje bitno, strah u kosti uliva samo pominjanje imena članova stručnog štaba. Pored Šaševskog tu su Džim Behajm, specijalista za zonu i trener Sirakjuza od 1976. godine, Tom Tibodo, defanzivni mag i strateg Minesote, i Monti Vilijams, jedan od najperspektivnijih stručnjaka u Americi.
To bi bilo to kada je u pitanju selekcija Sjedinjenih Američkih Država. Zaista retko koji sportski kolektiv može da se pohvali sa toliko uspeha koliko ima američki košarkaški tim na Olimpijskim igrama. Zbog svega toga bilo je više nego teško sačiniti nekakvu priču o njima, a da ne bude prenatrpana svakakvim statističkim podacima. Ipak, mnogo teže će biti njihovim rivalima iz A grupe na terenu, a to su Francuska, Australija, Kina, Venecuela i Srbija.
SASTAV
PG: Kajri Irving (24, 191, Klivlend), Kajl Lauri (30, 183, Toronto)
SG: Klej Tompson (26, 201, Golden Stejt), Džimi Batler (26, 201, Čikago), Demar Derozan (26, 201, Toronto)
SF: Karmelo Entoni (32, 203, Njujork), Pol Džordž (26, 206, Indijana), Herison Barns (24, 203, Dalas)
PF: Kevin Durent (27, 206, Golden Stejt), Drejmond Grin (26, 201, Golden Stejt)
C: Demarkus Kazns (25, 211, Sakramento), Diandre Džordan (28, 211, Los Anđeles Klipers)
Selektor: Majkl Vilijem Šaševski (69)
(foto: NBAE / Juan Ocampo)
